Dobre przemówienie, czyli jakie? Poradnik pisania mowy

Wystąpienia publiczne to dla wielu jeden z najbardziej stresujących elementów życia zawodowego. Tymczasem sukces na scenie rzadko jest kwestią wyłącznie wrodzonej charyzmy. Jego fundamentem jest starannie przygotowany tekst, który nie tylko przekazuje informacje, ale przede wszystkim buduje relację ze słuchaczem i skłania go do działania.

Dobre przemówienie to takie, które zostaje w pamięci odbiorców na długo po tym, jak wybrzmią ostatnie słowa. Aby osiągnąć taki efekt, autor musi połączyć klarowną strukturę z odpowiednimi narzędziami perswazji. W tym poradniku przeprowadzimy Cię przez proces tworzenia mowy.

Cel i odbiorca – od czego zacząć pisanie przemówienia?

Retoryka inaczej nazywana jest sztuką pięknego mówienia. Powstała ponad dwa i pół tysiąca lat temu na greckiej agorze, ale obecna jest w naszym życiu także dziś. Za każdym razem, gdy ktoś zamierza wygłosić dłuższą lub krótszą mowę lub tylko chce zabrać głos w dyskusji, korzysta z zasad retoryki. Robi to świadomie lub nie, jednak takie przemawianie jest nieodłączną częścią naszej codzienności.

Jeśli jednak chcemy wygłosić mowę na określony temat i skierować ją do szerszej publiczności, powinniśmy zacząć od zastanowienia się, jaki cel chcemy osiągnąć i do kogo mówimy.

Żelazna struktura przemówienia – od chwytliwego wstępu po mocną puentę

Chaos to największy wróg uwagi. Klasyczna konstrukcja mowy, oparta na sprawdzonych wzorcach, ułatwia odbiorcy podążanie za Twoją myślą. Schemat, za którym najlepiej podążać to:

• exordium (wprowadzenie) – to moment, gdy musisz zdobyć uwagę słuchaczy. W tym celu możesz zacząć swoje wystąpienie od pytania retorycznego lub krótkiej anegdoty;
• narratio – czyli rozwinięcie wypowiedzi. Dobrze jest, gdy przypomina ono opowiadanie;
• argumentatio (argumentowanie) – w retoryce wyróżnia się trzy główne rodzaje argumentów: logiczne (oparte np. na wnioskowaniu z kontekstu wypowiedzi), rzeczowe (dane liczbowe dotyczące prezentowanego tematu lub opisy faktów), emocjonalne (polegają na odwoływaniu się do sfery uczuciowej słuchaczy, wywoływaniu w nich emocji);
• refutatio – czyli zbijanie zarzutów
• peroatio (zakończenie) – dobre zakończenie to nie tylko podsumowanie. To moment, w którym zostawiasz słuchaczy z konkretną myślą lub zadaniem. Co mają zrobić po wyjściu z sali?

Retoryka w praktyce – jakich narzędzi użyć, by przekonać słuchaczy?

Pisanie przemówienia to nic innego jak praktyczne zastosowanie retoryki. Aby Twoja mowa była skuteczna, musi balansować między trzema filarami perswazji:

• Ethos – czyli autorytet, wiarygodność i reputacja osoby mówiącej lub piszącej. Buduje zaufanie odbiorców, pokazując, że mówca jest ekspertem lub osobą godną zaufania;
• Patos – służy on wzbudzeniu emocji u odbiorcy i zmotywowaniu go do działania;
• Logos – zapewnia jasność i spójność argumentów, opiera się na logice.

Więc o filarach perswazji przeczytasz: Retoryka – czym jest i jak przydaje się nam w codziennym życiu.

Techniki retoryczne w wystąpieniach – figury retoryczne

Figury retoryczne to służą do celowego i planowanego tworzenia wypowiedzi ustnej lub pisemnej, która odbiega od norm językowych. Ich celem jest najczęściej uwypuklić jakąś część wypowiedzi. Należą do nich m.in.:

• Anafora – pozornie zbędne powtarzanie jakieś słów
• Oksymoron – wyrażenie zbudowane ze słów o przeciwnym znaczeniu, np. gorzkie szczęście, żywy trup 
• Pytania retoryczne – są stosowane, aby uwypuklić oczywistą kwestię wypowiedzi, wywołać proces myślowo-emocjonalny, przykuć uwagę i zaangażować słuchacza
• Epifora – powtarzanie tego samego zwrotu na końcu zdania 
• Anadiploza – „podwojenie”

Najczęstsze błędy przy tworzeniu mowy i jak ich unikać

Jeśli Twoja wypowiedź ma trafić do odbiorców i sprawić, że osiągniesz swój cel, pamiętaj, żeby mówić o korzyściach dla słuchacza, a nie o swoich. Jednocześnie staraj się nie przesadzić z natłokiem informacji. Przeładowanie danymi powoduje, że słuchacze przestają filtrować to, co ważne. Zadbaj również o pauzy w wypowiedzi i nie czytaj wszystkiego z kartki – lepiej utrzymuj kontakt wzrokowy ze słuchaczami.

Ostatni krok do perfekcyjnego wystąpienia

Napisanie dobrego przemówienia to proces, który wymaga empatii wobec słuchacza i dyscypliny w strukturze. Pamiętaj, że słowa mają moc zmieniania rzeczywistości, pod warunkiem, że są użyte świadomie. Opanowanie sztuki przemawiania to tylko jeden z elementów szerszej dziedziny, jaką jest retoryka.