Retoryka – czym jest i jak przydaje się nam w codziennym życiu

 Musisz wygłosić ważne przemówienie, jednak nie wiesz, jak się do tego przygotować? To znak, że najwyższy czas, abyś  opanował/-a jedną z najstarszych umiejętności społecznych tego świata, czyli sztukę pięknego mówienia. W starożytnej Grecji, retoryka, uznawana była za jeden z filarów kultury, ponieważ mówca często  posługiwał się środkami artystycznymi, by przekonać słuchaczy do swojej racji. Dziś jest to kluczowy aspekt skutecznej komunikacji oraz perswazji, wykorzystywany m.in. przez dziennikarzy, marketingowców lub różnego rodzaju urzędników. To potężne narzędzie wpływu, które decyduje o sukcesie prezentacji w pracy, przebiegu negocjacji, a nawet o tym, jak potoczy się Twoja wymarzona randka. W poniższym artykule pokażę Ci, jak zamienić akademicką teorię na słowa, dzięki którym łatwiej osiągniesz swój cel.

Definicja i korzenie, czyli czym właściwie jest współczesna retoryka?

Początków retoryki doszukiwać się można w starożytnej Grecji. W tym czasie rozwijała się ona w ramach nauk humanistycznych na uniwersytetach, gdzie studenci uczyli się rozwijania taktyk perswazji oratorskiej, z uwzględnieniem sporów prawnych. Najstarsza definicja określa retorykę, jako sprawczynię przekonań inaczej nazywaną sztuką pięknego mówienia, której celem było i nadal jest, wywarcie wpływu na słuchaczu za pomocą słów, niezbędną w funkcjonowaniu demokratycznego państwa.

Współcześnie popularne jest zastosowanie retoryki w komunikacji między organami państwowymi a obywatelami. Różnego rodzaju techniki retoryczne dostosowane zostały do realiów współczesnych mediów, debaty publicznej i komunikacji interpersonalnej. Nie jest już tylko nauką o pięknym mówieniu, lecz skutecznym narzędziem wpływania na odbiorców, łączącym argumentację, wiarygodność mówiąc oraz sposób, w jakim wpływa on na emocje swoich odbiorców.

Retoryka w wystąpieniach publicznych: Jak przygotować angażującą mowę?

Dobrym nawykiem w przygotowywaniu przemówienia jest zapisanie wszystkiego na kartce. Nawet najlepsi mówcy rzadko polegają wyłącznie na improwizacji. Dobre przemówienie to takie, które realizuje postawiony cel i zostaje w pamięci odbiorcy na długo po jego zakończeniu. Jednak zanim zaczniesz pisać, zastanów się, co chcesz osiągnąć swoim wystąpieniem. Odpowiedz sobie na dwa kluczowe pytania: Co chcę, aby moi słuchacze zrobili, poczuli lub pomyśleli? Czy ma to być inspiracja do zmiany nawyków, akceptacja budżetu, czy może podziękowanie zespołowi? Kiedy ten etap masz już za sobą, czas ułożyć przemówienie.

W trakcie układania tekstu należy trzymać się poniższych zasad retoryki:

• inventio – inwencja, czyli sposoby wynajdywania i opracowania tematu;
• dispositio – chodzi tu o sposoby porządkowania argumentów i wyboru kompozycji całości mowy;
• elocutio – styl, czyli sztuka przekładania myśli na słowa;
• memoria –  polega to na zapamiętywaniu przygotowanego tekstu;
• actio – czyli sposób wygłoszenia przemówienia.

W pisaniu mowy unikaj specjalistycznej terminologii, chyba że jest ona niezbędna. Stosuj metafory, które pobudzają wyobraźnię, oraz anaforę, by podkreślić kluczowe aspekty. Pamiętaj, że słuchanie historii aktywuje w mózgu odbiorcy te same obszary, które pracują podczas przeżywania danej sytuacji, co drastycznie zwiększa siłę przekonywania.

Jak brzmieć profesjonalnie i przekonująco?

Nawet jeśli napiszesz najpiękniejszą mowę i dobrze się przygotujesz, to i tak możesz nie osiągnąć swojego celu, jeśli nie przekonasz do siebie odbiorców. Pamiętaj, że to, jak mówisz, jest równie ważne, z tym, co mówisz. Dlatego kilka dni przed wystąpieniem zacznij czytać tekst na głos, najlepiej przy znajomych. Zwróć w tym czasie uwagę na swój głos, sposób jego modulacji oraz tempo wypowiedzi.

Tak samo istotna jest również mowa ciała. Podczas wystąpienia nie krzyżuj rąk na piersiach ani nie patrz w podłogę, czy nad głowy słuchaczy. Twoje dłonie powinny być widoczne i znajdować się powyżej linii pasa, a wzrok skupiony na publiczności. Dzięki powyższym technikom sprawisz wrażenie pewnej siebie, kompetentnej osoby, co korzystnie wpłynie na osiągnięcie Twojego celu.

Więcej o tym, jak mówić przekonująco dowiesz się tu: Jak mówić, żeby nas słuchano? Sztuka prowadzenia przemówień.

Dlaczego ubiór i mowa ciała to też retoryka?

Zastanów się, czy zaufałbyś/zaufałabyś prawnikowi, który przyszedł na rozprawę nieogolony i ubrany w dresy? A robotnikowi budowlanemu, który do pracy przyszedł w odświętnym stroju? Zgaduję, że odpowiedź brzmi „nie”. Przykłady te pokazują, jak ubiór wpływa na nasze postrzeganie pewnych osób, jest on również istotnym elementem  sztuki perswazji. Dlatego zawsze dbaj o to, aby Twój wygląd był adekwatny do sytuacji i np. jeśli przemawiasz na gali biznesowej, wybierz garnitur lub elegancką sukienkę, natomiast na mniej formalne spotkania lepiej sprawdzi się mniej formalny strój.
Jeśli chcesz więcej porad na temat ubioru, przeczytaj: Jak powinien ubrać się dobry mówca – porady.

Jak aranżacja przestrzeni wpływa na Twój autorytet?

Mało osób zdaje sobie sprawę z tego, jak ważnym narzędziem retorycznym jest przestrzeń. Słuchacze mają się czuć swobodnie i bezpiecznie w trakcie Twojego przemówienia. Dlatego miejsce, gdzie ma się ono odbyć, powinno być adekwatne do poruszanego tematu oraz przewidywanej liczby gości. Powinniśmy uniknąć zbędnych dekoracji, zadbać o dobre oświetlenie i nagłośnienie. Ciemna sala z jednym jasnym punktem skupia uwagę na mówcy, ale może usypiać. Zadbaj o to, by Twoja twarz była dobrze doświetlona.

Istotne jest także, aby mówca nie miał w tle zegara, ani tła z wieloma szczegółami, ponieważ może to rozpraszać odbiorców. Jako tło możesz wcześniej przygotować prezentację – co dodatkowo wzmocni merytoryczny wydźwięk wystąpienia.

Więcej o aranżacji przestrzeni przeczytasz tu: Jak zaaranżować przestrzeń, by przemówienie odniosło sukces?

Od negocjacji biznesowych po spotkania towarzyskie – retoryka w codziennym życiu

Znajomość zasad retoryki może nam się przydać w codziennym życiu. Arystoteles definiował ją jako „umiejętność dostrzegania tego, co w każdym przypadku może być przekonujące”. W kontekście biznesowym retoryka nie służy manipulacji, lecz budowaniu mostów porozumienia, klarownemu prezentowaniu wartości i inspirowaniu innych do działania.

W codziennym życiu retorykę stosujemy:

• pisząc e-mail do klienta, w którym wyjaśniamy korzyści płynące ze współpracy,
• negocjując z partnerem miejsce wakacyjnego wyjazdu,
• publikując posty w mediach społecznościowych, by przyciągnąć uwagę odbiorców,
• przemawiając podczas rodzinnych uroczystości czy firmowych jubileuszy.

Twoja droga do mistrzostwa

Retoryka to mięsień, który można wyćwiczyć. Każde spotkanie, każdy e-mail i każda rozmowa telefoniczna to okazja, by doskonalić sztukę przekonywania. Pamiętaj, że autentyczność jest ważniejsza niż perfekcja. Ludzie wybaczą Ci pomyłkę językową, ale nie wybaczą braku zaangażowania i szacunku dla ich uwagi.